حق فراموش شدن

دایرکتوری حذف حساب‌های کاربری

rtbf.ir

قانون نشت اطلاعات در ایران: بررسی چارچوب قانونی و چالش‌ها

تاریخ: 24 بهمن 1402   امیر

با گسترش روزافزون استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران، موضوع نشت اطلاعات و حفظ حریم‌خصوصی کاربران به دغدغه‌ای مهم تبدیل شده است. در این مقاله، به بررسی قوانین موجود در ایران در زمینه نشت اطلاعات می‌پردازیم و چالش‌های پیش روی این حوزه را بررسی می‌کنیم.

 

قانون تجارت الکترونیکی درمورد نشت اطلاعات چه مي‌گويد؟

ماده 58 قانون تجارت الکترونیکی مصوب 1382، یکی از مهم‌ترین قوانین مرتبط با نشت اطلاعات در ایران است. این ماده به صراحت ذخیره و پردازش داده‌های شخصی افراد را بدون رضایت آنها ممنوع می‌کند. در ماده 58 قانون تجارت الکترونیکی اين چنين آمده است:

ذخیره و پردازش داده‌های شخصی مطلقاً ممنوع است مگر آنکه:

  • شخص به طور صریح رضایت خود را اعلام نماید.
  • به موجب قانون تکلیف یا اجازه داده شده باشد.
  • برای ارائه خدمات مورد درخواست شخص ضروری باشد.

به منظور حفظ حقوق و آزادی‌های مشروع اشخاص و یا مصالح عمومی، به خصوص برای جلوگیری از جرم و جنایت ضرورت داشته باشد.

 

نقش سازمان پدافند غیرعامل در نشت اطلاعات الكترونيكي

علاوه بر قانون تجارت الکترونیکی، سازمان پدافند غیرعامل نیز در زمینه مقابله با حملات سایبری و نشت اطلاعات وظایف و اختیارات مشخصی دارد. این سازمان موظف است به دستگاه‌های اجرایی در زمینه ارتقای امنیت سایبری و پدافند غیرعامل یاری برساند و در صورت وقوع نشت اطلاعات، به بررسی و ریشه‌یابی آن بپردازد.

 

وجود قانون تجارت الکترونیکی در ایران، گامی مثبت در جهت حفظ حریم‌خصوصی

وجود قانون تجارت الکترونیکی در ایران، به عنوان اولین قدم در جهت قانونمند کردن فضای مجازی و حفظ حریم‌خصوصی کاربران، بسیار حائز اهمیت است. این قانون که در سال 1382 به تصویب رسید، به طور خاص به موضوعاتی مانند ذخیره و پردازش داده‌های شخصی، جرایم رایانه‌ای و امضای دیجیتال می‌پردازد.

 

نکات مثبت قانون تجارت الکترونیکی
  • ممنوعیت ذخیره و پردازش داده‌های شخصی بدون رضایت: این قانون به صراحت ذخیره و پردازش اطلاعات شخصی افراد را بدون رضایت آنها ممنوع می‌کند. این موضوع، گامی مهم در جهت حفظ حریم‌خصوصی کاربران در فضای مجازی محسوب می‌شود.
  • تعیین جرایم برای نقض حریم‌خصوصی: قانون تجارت الکترونیکی برای نقض حریم‌خصوصی، جرایمی مانند جزای نقدی و حبس در نظر گرفته است. این موضوع می‌تواند به عنوان یک عامل بازدارنده، از نقض حریم‌خصوصی کاربران توسط افراد و سازمان‌ها جلوگیری کند.
  • ارائه ضمانت‌های اجرایی: این قانون ضمانت‌های اجرایی برای حفظ حریم‌خصوصی کاربران در نظر گرفته است. به عنوان مثال، کاربران حق دارند به اطلاعات شخصی خود دسترسی داشته باشند و آنها را اصلاح یا حذف کنند.

 

آینده قانون تجارت الکترونیکی

با وجود نکات مثبت، قانون تجارت الکترونیکی نواقصی نیز دارد که نیاز به اصلاح دارد. به عنوان مثال، این قانون تعریفی دقیق از داده‌های شخصی ارائه نمی‌دهد و ضمانت‌های اجرایی آن کافی نیست.

لایحه حفاظت از داده‌های کابران: در حال حاضر، لایحه‌ای تحت عنوان "لایحه حفاظت از داده‌های کابران" در مجلس شورای اسلامی در حال بررسی است. این لایحه به طور خاص به موضوع حفاظت از داده‌های شخصی کاربران در فضای مجازی می‌پردازد و در صورت تصویب، می‌تواند خلأهای موجود در قانون تجارت الکترونیکی را تا حد زیادی جبران کند.

 

انتظارات از لایحه حفاظت از داده‌های کابران
  • ارائه تعریفی دقیق از داده‌های شخصی
  • تعیین حقوق و تکالیف کاربران و صاحبان داده
  • تعیین ضمانت‌های اجرایی قوی برای حفظ حریم‌خصوصی کاربران
  • ایجاد سازوکاری برای نظارت بر عملکرد سازمان‌ها در زمینه حفاظت از داده‌های کاربران

وجود قانون تجارت الکترونیکی در ایران، گامی مثبت در جهت حفظ حریم‌خصوصی کاربران است. با این حال، این قانون نواقصی دارد که نیاز به اصلاح دارد. لایحه حفاظت از داده‌های کابران می‌تواند به عنوان مکمل قانون تجارت الکترونیکی، خلأهای موجود در این زمینه را تا حد زیادی جبران کند. انتظار می‌رود با تصویب این لایحه و اصلاحات لازم در قانون تجارت الکترونیکی، شاهد ارتقای سطح حفاظت از داده‌های شخصی کاربران در فضای مجازی ایران باشیم.

 

چالش‌های پیش روی قانون نشت اطلاعات در ایران

با وجود وجود قوانین و مقررات، چالش‌های متعددی در زمینه نشت اطلاعات در ایران وجود دارد. برخی از این چالش‌ها عبارتند از:

  • فقدان قانون جامع: در حال حاضر، قانون جامعی در زمینه نشت اطلاعات در ایران وجود ندارد. قوانین موجود پراکنده و ناقص هستند و به طور کامل به ابعاد مختلف این موضوع نمی‌پردازند.
  • ضعف در اجرا: یکی از بزرگترین چالش‌ها در زمینه نشت اطلاعات، ضعف در اجرای قوانین موجود است. بسیاری از سازمان‌ها و شرکت‌ها به الزامات قانونی در زمینه حفظ حریم‌خصوصی و امنیت اطلاعات توجهی نمی‌کنند.
  • فقدان فرهنگ مناسب: متاسفانه، فرهنگ حفظ حریم‌خصوصی و امنیت اطلاعات در ایران هنوز به طور کامل جا نیفتاده است. بسیاری از افراد از اهمیت این موضوع آگاه نیستند و اقدامات لازم برای حفظ اطلاعات خود را انجام نمی‌دهند.
  • کمبود متخصصان: کمبود متخصصان امنیت سایبری و جرایم سایبری در ایران، یکی دیگر از چالش‌های مهم در این زمینه است.

 

راهکارهايي براي بهبود حفاظت از اطلاعات كاربران

برای حل چالش‌های پیش روی قانون نشت اطلاعات در ایران، اقدامات زیر ضروری است:

  • تصویب قانون جامع: تصویب قانون جامع و کامل در زمینه نشت اطلاعات که به طور کامل به ابعاد مختلف این موضوع بپردازد.
  • تقویت اجرای قوانین: افزایش نظارت بر عملکرد سازمان‌ها و شرکت‌ها در زمینه حفظ حریم‌خصوصی و امنیت اطلاعات و برخورد با متخلفان.
  • ارتقای فرهنگ عمومی: ارتقای فرهنگ حفظ حریم‌خصوصی و امنیت اطلاعات از طریق آموزش و اطلاع‌رسانی به مردم.
  • توسعه آموزش و تخصص: تربیت متخصصان امنیت سایبری و جرایم سایبری برای مقابله با تهدیدات نوظهور.

نشت اطلاعات یک موضوع مهم و چالش‌برانگیز در ایران است. قوانین و مقرراتی در این زمینه وجود دارد، اما چالش‌های متعددی در زمینه اجرا و فرهنگ‌سازی وجود دارد. برای حل این چالش‌ها، لازم است اقداماتی مانند تصویب قانون جامع، تقویت اجرای قوانین، ارتقای فرهنگ عمومی و توسعه آموزش و تخصص انجام شود.